Akt czwarty

O projekcie

Ta strona nie powstała w agencji marketingowej, ani nawet w instytucji kultury. Powstała z potrzeby ludzi – pasjonatów, którzy nie mogli się pogodzić, że 19 kwietnia 1809 roku – dzień, w którym czternaście tysięcy polskich żołnierzy stawiło opór dwukrotnie liczniejszej armii austriackiej – istnieje dziś głównie w podręcznikach historii.

Nieliczne zachowane przedmioty – pamiątki z tamtej epoki – rozproszone są po muzeach Warszawy, Krakowa, Poznania, Białegostoku. Zabytkową groblę przecięła trasa S7. A pomnik księcia Józefa Poniatowskiego przed Pałacem Prezydenckim w centrum stolicy mija co dzień tysiące ludzi – i niewielu wie, kim jest ten człowiek na koniu. Chcieliśmy to zmienić.

KPO 1420/A2.5.1 Wartość dotacji 186 920,80 zł Czas realizacji tylko 5 miesięcy!

I

Stowarzyszenie

Skąd się wzięło

Jako Stowarzyszenie „Projekt Raszyn" działamy od kilkunastu lat. Mamy KRS, NIP i adres przy ulicy Mieszka I 1, w Raszynie. Nasza historia to dziesiątki zrealizowanych projektów – każdy inny. Każdy to realne rezultaty i bezcenne doświadczenie. Nie ma dla nas zbyt małych ani zbyt dużych wyzwań.

Wśród wielu dokonań jedno uważamy za szczególne – „Piknik z żywą historią", cykliczne wydarzenie upamiętniające Bitwę pod Raszynem w jej historycznym centrum: w zespole pałacowo-parkowym w Falentach. Z grupami rekonstrukcyjnymi w mundurach Księstwa Warszawskiego, z zapachem prochu i tętentem koni, z rzędami białych namiotów w obozowisku historycznego wojska, z dziećmi siedzącymi na trawie i dawnym rzemiosłem towarzyszącym jak dawniej oddziałom w ich wojennych wyprawach.

Robimy to dlatego, że uważamy Raszyn za bitwę zwycięską. Choć taktycznie oddaliśmy pole, kampania, którą książę Józef otworzył na grobli falenckiej, w ciągu trzech miesięcy podwoiła terytorium Księstwa Warszawskiego i powiększyła polską armię z czternastu tysięcy do sześćdziesięciu. Bitwa pod Raszynem to opowieść o tym, co znaczy nie ustąpić – nawet, kiedy wszyscy wokół nie wierzą w zwycięstwo.

Dla nas to opowieść, którą trzeba opowiadać dalej.

II

Idea

Pole bitwy,
którego dziś nie widać

Dwieście piętnaście lat po bitwie raszyńskiej zostało niewiele: kościół, grobla, pałac z fragmentem parku w Falentach, nieco mundurów i szabel w gablotach kilku muzeów oraz wielkie obrazy bitewne – najbardziej znany namalował Wojciech Kossak, ale też Juliusz, syn i ojciec. Obrazy Januarego Suchodolskiego wiszą tak wysoko, że nie widać twarzy malowanych przez niego żołnierzy. Reszta – kanonada, krzyk komendy, ciężar tornistra, błoto pod butem grenadiera – istnieje już tylko w pamiętnikach Sokolnickiego i Niemcewicza.

Pomyśleliśmy, że jeśli historia rozpadła się na fragmenty rozsiane dziś po pół Europy, to jedynym miejscem, w którym można je z powrotem złożyć, jest internet. Nie po to, żeby zastąpić wycieczkę do Falent – tylko po to, żeby uczeń z Torzymia, emigrant z Chicago, potomek Polaków w stanie Parana w Brazylii, mieszkaniec Raszyna i nauczycielka z Białegostoku mogli w jednym miejscu, za darmo, z każdego telefonu zobaczyć to samo pole bitwy w tej samej rozdzielczości. Po polsku i po angielsku. Z lektorem dla osób niewidomych. Z transkrypcją dla niesłyszących. Zgodnie z WCAG 2.2.

Cyfrowo odbudowujemy to, czego w rzeczywistości już nie ma. Stosując najnowsze technologie, wykonujemy dokumentację wizualną w procesie digitalizacji zarówno zbiorów muzealnych, jak i obiektów zrekonstruowanych. Ogromny potencjał dokumentacyjny, jaki oferują techniki cyfrowe, sprawia, że wierna dokumentacja zapewnia materiał wyjściowy dla wszystkich innych aktywności związanych z zachowaniem i upowszechnianiem dziedzictwa kulturowego epoki.

Skanujemy w trójwymiarze kościół i groblę. Fotografia gigapikselowa obrazów związanych z bitwą to technologia o rozdzielczości rzędu miliardów pikseli, pozwalająca na niezwykle szczegółowe uwiecznienie dzieł sztuki. Umożliwia zwiedzającym odkrywanie mikroskopijnych detali, pociągnięć pędzla czy spękań płótna, które są niewidoczne gołym okiem podczas tradycyjnego zwiedzania. Pozwala to wyciągnąć z obrazu:

  • Ukryte detale – wyostrzają elementy, które na małym zdjęciu były zamazaną plamą (np. pojedyncze włosy, źrenice w oczach czy tekst w tle).
  • Faktury materiałów – uwidaczniają sploty tkanin, drewniane usłojenie, pociągnięcia pędzla na obrazie czy strukturę skóry.
  • Głębokie szczegóły – pozwalają na gigantyczne powiększenia (nawet do 32 000 × 32 000 pikseli) i zachowanie przy tym ostrości oraz odpowiedniej czystości.

Robimy spacer panoramiczny 360°. Modelujemy z dokładnością do 0,5 mm pomnik księcia Józefa dłuta Bertela Thorvaldsena. Animujemy obraz z głosem księcia – tak, jak mógłby dziś opowiedzieć własną bitwę.

III

Realizacja

Co zrobiliśmy z grantu KPO 1420

W maju 2025 roku Stowarzyszenie złożyło wniosek do programu Granty 2025 w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (Inwestycja A2.5.1). Numer wniosku: 1420/KPO. Tytuł: „Pole bitwy pod Raszynem 1809 – wirtualne dziedzictwo epoki napoleońskiej". Wniosek znalazł się na liście rankingowej i został zakwalifikowany do dofinansowania. Wartość dotacji: 186 920,80 zł. Czas realizacji: tylko 5 miesięcy!.

Za wizją i realizacją tego projektu stoi Piotr Białobrzycki – ekspert ożywiający historię w świecie cyfrowym, który od ponad 15 lat wyznacza krajowe standardy w dziedzinie cyfryzacji 2D/3D unikatowych zasobów dziedzictwa kulturowego.

Jego doświadczenie to nie tylko teoria, ale potężne liczby i zrealizowane projekty:

  • Ponad 20 autorskich grantów krajowych i unijnych (zabytki o statusie Pomników Historii RP).
  • 5 000+ modeli 3D zabytków ruchomych.
  • Ponad 300 zeskanowanych w 3D obiektów architektonicznych w całej Europie.

W ramach zrealizowanego projektu KPO powstały:

  1. 01

    Skan 3D kościoła z wirtualną aplikacją

    Pełna dokumentacja cyfrowa miejsc, w których 19 IV 1809 toczyły się najcięższe walki. Topografia odtworzona z dokładnością pozwalającą na wirtualne przejście pola bitwy przy pomocy dwujęzycznego lektora.

  2. 02

    Repozytorium 56 obiektów z czterech muzeów

    Mundury, szable, działa, ładownice, ryngrafy, pistolety, portrety dowódców i wielkoformatowe obrazy bitwy – modele 3D i gigapiksele, z metadanymi w standardzie Dublin Core, na licencji CC BY-NC 4.0.

  3. 03

    Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego w 3D

    Pierwsze w historii precyzyjne skanowanie 3D dzieła Bertela Thorvaldsena z Pałacu Prezydenckiego przy użyciu najnowszych skanerów białego światła strukturalnego. Model wirtualny do oglądania w przeglądarce, w AR, z możliwością obrotu, powiększenia i odczytania każdego detalu rzeźby.

  4. 04

    Portal raszyn1809.pl

    67 podstron, wirtualny spacer 360° z multimediami i lektorem, interaktywna mapa pola bitwy z 20 punktami POI i narracja w 20 aktach, karty obiektów w IIIF, puzzle 2D i 3D do składania. Po polsku i po angielsku. Bezpłatnie, bez logowania, bez reklam, zgodnie z najnowszym standardem WCAG 2.2.

  5. 05

    „Książę mówi" – głos Poniatowskiego

    Cztery odcinki wideo, dwadzieścia rozdziałów audio oraz w formie pisemnej, w których książę Józef opowiada własną bitwę. Z pamiętników, rozkazów dziennych i listów. Po polsku i angielsku.

  6. 06

    „Żywa historia pod Raszynem" – rocznicowe obchody w Falentach, transmisja na żywo

    Od kwietnia 2027 coroczne rekonstrukcje bitwy pod Raszynem będą transmitowane z portalu. Polonia w Chicago obejrzy bitwę w tym samym momencie, co jej bezpośredni uczestnicy w Falentach.

Wszystko to powstaje dlatego, że: dziedzictwo, którego nie widać, przestaje istnieć. A Raszyn 1809 to historia zbyt cenna, żeby się na to zgodzić.

·

Ludzie

Głosy stowarzyszenia

Dorota Betko, Prezeska Stowarzyszenia „Projekt Raszyn

Prezeska Stowarzyszenia

Dorota Betko

Mieszkanka Raszyna, organizatorka corocznych uroczystości rocznicowych w Falentach. Łączy społeczność lokalną z grupami rekonstrukcyjnymi Księstwa Warszawskiego.

Odpowiada za reprezentację Stowarzyszenia wobec instytucji muzealnych, samorządu i partnerów grantowych. Od kilkunastu lat prowadzi obchody rocznicowe bitwy w trzeci weekend kwietnia – z salwami honorowymi, grupami rekonstrukcyjnymi w mundurach Księstwa Warszawskiego i programem edukacyjnym dla dzieci.

2025

Relacja

Żywa historia
pod Raszynem

Rodzinny piknik historyczny z rekonstrukcją Bitwy 1809 r.
oraz edukacyjnymi działaniami towarzyszącymi – Falenty, kwiecień 2025

Salwy honorowe, manewry grup rekonstrukcyjnych, sceny edukacyjne dla dzieci, weterani i mieszkańcy gminy. Tradycja kontynuowana od kilkunastu lat, w trzeci weekend kwietnia.
Piknik historyczny w Falentach – kadr 1 Piknik historyczny w Falentach – kadr 2 Piknik historyczny w Falentach – kadr 3 Piknik historyczny w Falentach – kadr 4 Piknik historyczny w Falentach – kadr 5 Piknik historyczny w Falentach – kadr 6 Piknik historyczny w Falentach – kadr 7 Piknik historyczny w Falentach – kadr 8 Piknik historyczny w Falentach – kadr 9 Piknik historyczny w Falentach – kadr 10 Piknik historyczny w Falentach – kadr 11 Piknik historyczny w Falentach – kadr 12 Piknik historyczny w Falentach – kadr 13 Piknik historyczny w Falentach – kadr 14 Piknik historyczny w Falentach – kadr 15 Piknik historyczny w Falentach – kadr 16

„Mówili, że przegrałem.
A ja w tym czasie powiększyłem terytorium Ojczyzny dwukrotnie."

Książę Józef Poniatowski Po Raszynie 1809

Wszystko, co widzicie na tym portalu, powstaje dlatego, że wierzymy w prostą rzecz: dziedzictwo, którego nie widać, przestaje istnieć. A Raszyn 1809 to dziedzictwo zbyt cenne, żeby się na to zgodzić.